Tải Ebook Miễn Phí - Thư Viện Sách Điện Tử PDF, EPUB | DTV eBook

Ê-Va-Rít Ga-Loa (Évariste Galois)

Tác giả Bùi Việt Bắc
Bộ sách Tủ Sách Vàng
Thể loại Thiếu Nhi
Tình trạng Hoàn Thành
Định dạng eBook mobi pdf epub azw3
Lượt xem 4
Từ khóa eBook mobi pdf epub azw3 full Bùi Việt Bắc Évariste Galois Tủ sách Vàng Thiếu Nhi Tiểu Sử Danh Nhân Toán Học
Nguồn Mọt Truyện
Bùi Việt Bắc Danh Nhân Évariste Galois Toán Học Hoàn Thành
[177] Tủ sách Vàng — Tiểu sử danh nhân

Giới thiệu

Ê-Va-Rít Ga-Loa là cuốn tiểu sử về Évariste Galois (1811–1832) — nhà toán học người Pháp đặt nền tảng cho lý thuyết nhóm trong đại số hiện đại. Cuốn sách thuộc Tủ sách Vàng [177], do Bùi Việt Bắc biên soạn, gồm 99 trang đã hoàn thành.

Tập bản thảo mà anh thức trắng đêm để viết vội vã trước khi lên đường đi đấu súng, khi anh chưa đầy hai mươi mốt tuổi, và phải hơn nửa thế kỉ sau mới có người hiểu được, đã biến tên tuổi anh trở thành niềm tự hào của nước Pháp, niềm tự hào của khoa học nhân loại.

Galois là một trong những trường hợp đặc biệt trong lịch sử khoa học: tài năng và công trình vượt xa thời đại, đến mức người đương thời không hiểu và không ghi nhận. Anh mất khi còn rất trẻ, trong hoàn cảnh bi kịch, nhưng những gì anh để lại đã thay đổi cách nhân loại hiểu về cấu trúc của toán học.

Cuộc đời

Galois sinh ngày 26 tháng 10 năm 1811 tại thị trấn Bourg-la-Reine, ngoại ô Paris. Cha là Nicolás-Gabriel Galois, nguyên đốc học rồi thị trưởng địa phương, thuộc phái Tự do — chống chế độ quân chủ dòng họ Bourbon. Mẹ là Maria-Adélaïde, người có học vấn và am hiểu văn học cổ Hy Lạp, đồng thời là người thầy đầu tiên của Galois.

  • 15
    1826 — Tuổi 15

    Có công trình nghiên cứu toán học đầu tiên gửi Viện Hàn lâm Khoa học. Bản thảo bị thất lạc.

  • 17
    1828–1829 — Tuổi 17–18

    Hai lần thi trượt vào khoa toán trường đại học. Gửi bản thảo lần hai — lại bị mất. Viết lại và gửi lần thứ ba: không ai trong hội đồng hiểu được nội dung.

  • 19
    1830–1831 — Tuổi 19–20

    Tham gia Đảng Cộng Hòa — tổ chức đấu tranh cho nền dân chủ Pháp. Bị đuổi khỏi trường đại học. Hai lần bị bắt và ngồi tù vì hoạt động chính trị.

  • 20
    Đêm 29 tháng 5 năm 1832 — Tuổi 20

    Thức trắng đêm viết lại toàn bộ công trình toán học trước khi đi đấu súng vào sáng hôm sau. Mất ngày 31 tháng 5 năm 1832.

  • ∞
    Sau 1870 — Hơn 50 năm sau

    Công trình của Galois được nhà toán học Camille Jordan công bố và phân tích đầy đủ. Lý thuyết nhóm Galois trở thành một trong những nền tảng của đại số hiện đại.

Di sản toán học

Những gì Galois viết trong đêm cuối cùng của cuộc đời — và trong suốt những năm ngắn ngủi trước đó — đặt nền tảng cho lý thuyết nhóm (group theory), một ngành của đại số trừu tượng. Lý thuyết này giải quyết câu hỏi căn bản: phương trình bậc cao nào có thể giải được bằng căn thức, và tại sao.

Trước Galois, nhà toán học đã biết cách giải phương trình bậc 2, 3, 4. Câu hỏi về bậc 5 đã tồn tại hàng thế kỉ. Galois xây dựng một ngôn ngữ toán học mới — lý thuyết nhóm — để trả lời câu hỏi đó một cách triệt để và tổng quát.

Ngày nay lý thuyết nhóm là công cụ không thể thiếu trong vật lý lý thuyết, mật mã học, hóa học lượng tử và nhiều lĩnh vực khoa học khác.

Tác giả

Bùi Việt Bắc là tác giả biên soạn cuốn tiểu sử này trong khuôn khổ Tủ sách Vàng — bộ sách tiểu sử danh nhân khoa học và lịch sử dành cho bạn đọc trẻ, được phát hành tại Việt Nam.

Tải ebook

Định dạng & phần mềm đọc

AZW3Kindle đời mới
EPUBĐiện thoại & tablet
MOBIKindle đời cũ / app
PDFMọi thiết bị

FAQ

1. Ê-Va-Rít Ga-Loa đã hoàn thành chưa? Đã hoàn thành, gồm 99 trang. Toàn bộ nội dung có thể tải ngay trên trang này dưới dạng AZW3, EPUB, MOBI hoặc PDF.
2. Cuốn sách này phù hợp với đối tượng đọc nào? Phù hợp với người quan tâm đến tiểu sử danh nhân khoa học, lịch sử toán học, hoặc muốn tìm hiểu về những con người đóng góp cho nền khoa học nhân loại. Không yêu cầu nền tảng toán học chuyên sâu để đọc hiểu.
3. Tủ sách Vàng là gì và cuốn này thuộc vị trí nào? Tủ sách Vàng là bộ sách tiểu sử danh nhân dành cho bạn đọc trẻ tại Việt Nam. Cuốn Ê-Va-Rít Ga-Loa của Bùi Việt Bắc mang số thứ tự [177] trong bộ sách này.
4. Đọc trên điện thoại nên dùng định dạng nào? EPUB phù hợp nhất cho điện thoại và tablet qua Moon+ Reader hoặc ReadEra. Kindle dùng AZW3 hoặc MOBI. PDF đọc được trên mọi thiết bị.
5. Galois mất ở tuổi bao nhiêu và đóng góp toán học của ông là gì? Galois mất năm 1832 ở tuổi 20 sau một cuộc đấu súng. Đêm trước khi đấu súng, anh thức trắng viết lại công trình toán học của mình — đặt nền tảng cho lý thuyết nhóm trong đại số. Hơn 50 năm sau khi mất, công trình của Galois mới được giới toán học hiểu và công nhận đầy đủ.