Giới thiệu
Người Không Mang Họ là tiểu thuyết của nhà văn Việt Nam Xuân Đức, ra đời năm 1983, xoay quanh nhân vật chính là tướng cướp Trương Sỏi (còn có các tên khác là Hoàng Lạng, Nguyễn Viết Lãm).
Khi mới xuất bản lần đầu năm 1983, tiểu thuyết đã đạt con số xuất bản kỷ lục là 3 vạn bản rồi mười vạn bản. Tác phẩm cũng được chuyển thể thành bộ phim cùng tên do đạo diễn Long Vân chỉ đạo, với nam diễn viên Lý Hùng thủ vai tướng cướp Trương Sỏi. Năm 2007, nhà văn Xuân Đức được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật cho tác phẩm này.
Thể loại
Văn án
Tiêu đề "Người không mang họ" là để chỉ xuất thân phức tạp của nhân vật chính: không rõ thực chất cha mẹ là ai, gốc gác họ hàng phức tạp.
Ban đầu, nhân vật chính có tên Hoàng Lạng, lớn lên ở miền quê Vĩnh Linh, Quảng Trị, trong sự ghẻ lạnh của những người xung quanh do có những câu chuyện khác nhau về xuất thân. Không chịu nổi sự ghẻ lạnh, Lạng vượt sông Bến Hải vào Nam, sau đó đi lính rồi trốn lính, được gia đình một người bạn cưu mang, đổi tên thành Nguyễn Viết Lãm, rồi bị cuốn vào cuộc sống mưu sinh phức tạp, trở thành người vô gia cư.
Lãm mang vác làm thuê kiếm sống, trải qua nhiều sóng gió: làm thuê cho gia đình Phù Ái, trở thành người tình hụt của nữ tướng cướp Kim Chi, sau đó phiêu bạt, trở thành thành viên của gia đình Khánh Hòa — một nữ điệp viên cộng sản nằm vùng. Lãm tiếp tục tham gia gánh thuốc Sơn Nam mãi võ, học võ, trở thành Đệ nhị mãi võ, rồi vướng lưới tình với vợ của chủ gánh thuốc là Kiều Loan, bị đánh gục và bỏ rơi.
Để tránh sự điều tra của chính quyền, Lãm lấy tên là Trương Sỏi. Trương Sỏi tham gia băng cướp của Quản Nhọn, cùng đánh bại và thâu tóm băng cướp của Hậu Lác, Kim Chi, trở thành trùm băng cướp mang tên đảng Mũ Đen. Sau năm 1975, chính quyền mới làm đám cướp tan rã, Trương Sỏi giạt về Vinh, tiếp tục dính vào tội phạm cho đến khi bị lực lượng công an — trong đó có Khánh Hòa và Lê Hoài Nam — truy bắt.



