Hôm nay sẽ nói về “Tâm Hạnh Của Người Xuất Gia”, để nhắc nhở đại chúng tinh tấn tu hành.
Bởi vì người tu lâu ngày có khi quên dần chí nguyện ban đầu nên cần thường xuyên nhắc nhở để mỗi người ý thức được việc làm của mình. Chúng ta phát tâm đi tu và đã nguyện giải thoát những trói buộc của thế tục hay thế gian, nên đi tu là xuất thế, là thoát tục chứ không phải việc tầm thường dễ làm. Nếu không vì ý nguyện xuất thế thì chúng ta đã sống ngoài đời, chính sự phát nguyện đó nên mới vào đạo, tập cuộc sống thoát khỏi những tập khí trói buộc của thế gian.
Đúng theo lời Phật dạy thì người người xuất gia phải mặc áo cà-sa hay hoại sắc (áo nhuộm), là đắp y đã nhuộm màu sắc tối để người ta ít nhìn, ít chú ý. Y này còn gọi là y giải thoát, mỗi lần khoác y này người xuất gia phải tụng bài kệ:
Thiện tai giải thoát phục
Vô tướng phước điền y
Phi phụng trì giới hạnh
Quảng độ chư quần sanh.
Xuất gia là một tâm hạnh rất cao cả, siêu vượt cả thế gian, vì đã làm việc mà người thường khó làm được.
Đời Đường, Tướng quốc Đỗ Hồng Tiệm đến hỏi đạo với Thiền Sư Vô Trụ về ý nghĩa xuất gia. Thiền sư đáp: “Xuất gia giả phi tướng tướng chi sở năng vi”. Nghĩa là việc của người xuất gia không phải là việc của người làm tướng có thể làm.
Quý vị thấy làm tướng là chức vụ thuộc thế gian, còn xuất gia thì ở trong đạo, nên việc xuất gia rất là siêu việt. Bởi vì khi xuất gia sẽ giải quyết được những vấn đề đã trói buộc con người từ vô lượng kiếp đến nay, như tình ân ái của gia đình cha mẹ, anh em, quyến thuộc, bạn bè..., nếu vượt qua được thì điều này không phải tầm thường, đâu phải dễ làm, không những vậy mà còn hướng đến việc giải thoát sanh tử nữa. Về thân tướng, trước là trang sức theo thế gian nhưng khi xuất gia rồi thì phải hủy bỏ, tức là vượt qua cái khuôn của người đời như bài kệ đã xướng khi cạo tóc:
Hủy hình thủ khí tiết
Cát ái từ sở thân
Xuất gia hoằng Thánh đạo
Thệ độ nhất thiết nhân.
Tức là người xuất gia theo phái Bắc tông cạo tóc, cạo râu là để hủy bỏ hình thức tốt đẹp của thế gian, còn theo bên Nguyên Thuỷ thì cạo cả lông mày, là muốn hình tướng xấu đi, để lòng không còn tham luyến nữa. Người giữ vững ý chí cao thượng xuất gia giải thoát thì mặc áo hoại sắc và cắt đứt tình ân ái ràng buộc theo cái ta nhỏ hẹp, vì cha mẹ, anh em, bạn bè…, luôn cuốn quanh cái ta, cái tôi này thôi. Người cắt đứt những thứ tình trên để vào đạo, gọi là “Xuất gia hoằng Thánh đạo”, nhưng đôi khi cắt đứt những tình cảm cha mẹ gia đình rồi vào chùa cột trở lại, đó là ái huynh đệ. Có những trường hợp khi vào chùa rồi lại kết tình anh em, chị em hoặc là cha mẹ trong nhà chùa nữa, là trái đạo.
“Xuất gia hoằng Thánh đạo” Là người xuất gia tu hành mở rộng đạo Thánh ở trên thế gian này thì đâu phải là việc nho nhỏ!
“Thệ độ nhất thế nhân” Là nguyện tu hành giác ngộ để cứu độ tất cả chúng sinh, chứ không phải chỉ để tìm cái vui riêng cho mình. Như vậy, quý vị thấy chí nguyện, việc làm của chúng ta quá cao thượng, quá siêu việt!
Trong Quy Sơn Cảnh Sách, Tổ sách tấn: “Phù xuất gia giả, phát túc siêu phương, tâm hình dị tục”. Nghĩa là người xuất gia là cất bước vượt lên đến phương trời cao rộng, không phải chỉ đạp dưới đất, dưới bùn này thôi. “Tâm hình dị tục” tức là về tâm tư và thân tướng của người tu phải khác thế tục. Thân cạo bỏ râu tóc, mặc áo nhuộm và tâm cũng phải đổi khác để làm người xuất gia tu hành, làm những việc khó làm, nhẫn những việc khó nhẫn trong đạo, không vướng bận những của cải, danh vọng, sắc thân ở thế gian; không phải chỉ có thân tướng xuất gia ở chùa nhưng tâm quay trở về với thế tục, việc này thật đáng buồn, đáng trách! Cho nên, xuất gia là đánh dấu một bước đi, một cái mốc quan trọng của đời mình, chứ không phải là chuyện dễ dàng, chuyện tầm thường.
Ngài Đạo An khuyên nhắc môn nhân như sau: “Xuất gia vì đạo rất nặng rất khó chẳng thể tự xem thường, chẳng thể tự cho là dễ dàng. Nghĩa là gánh vác đạo đức, đeo mang nhân nghĩa, vâng giữ tịnh giới đến chết mới thôi. Còn khó là sao? Nghĩa là, dứt lìa thế tục cắt đứt hẳn đường ân ái, xa tình đổi tánh chẳng đồng với mọi người, làm những điều mà người không thể làm, cắt đứt những điều người không thể cắt, nhẫn chịu khổ nhục, bỏ cả thân mạng nên gọi là khó, được tên là đạo nhân”.
Quý vị thấy, mình xuất gia đã làm được như vậy chưa? Đã cắt đứt xa lìa những tình ái thế tục, sửa đổi chứ không đồng với người đời, làm những điều người ta không thể làm, cắt đứt những điều người ta không thể cắt, phải cắt đứt những tình ái, những cái tham đắm chấp trước của người đời; phải nhẫn chịu có khi hy sinh cả thân mạng vì đạo. Quý vị kiểm lại mới thấy việc làm của mình rất là cao thượng, siêu việt thế gian. Nhưng vì ở chùa lâu quá quen lờn nên xem thường, quên đi chí nguyện cao cả. Cho nên, là người xuất gia phải xét lại tâm hạnh của mình xem có xứng đáng chưa? Về hình tướng, thân cạo tóc, mặc áo nhuộm giải thoát vào ở trong chùa là chúng ta đã thực hiện được một bước đi giải thoát rồi, nhưng phải xét trở lại xem cái hạnh có tương ưng, có khế hợp với ý nghĩa giải thoát hay chưa ?
